الشيخ رسول جعفريان

82

حيات فكرى و سياسى امامان شيعه ( ع ) ( فارسي )

عثمان مظلوم كشته شده است . اين امر در حالى مطرح مىشد كه طلحه ، عايشه و زبير از كسانى بودند كه بيشترين سهم را بر آشوبى كه منتهى به قتل عثمان شد داشتند . آنان با پررويى تمام گفتند كه توبه كرده و اكنون براى جبران كار خويش دست به كار انتقام خون خليفهء مظلوم شده‌اند ! به طور قطع مطرح كردن اين امر ، براى تحميق توده‌هاى مسلمانى بود كه از واقعيت ماجرا خبر نداشتند . نكتهء ديگر آن بود كه آنان در مدينه ، به اجبار بيعت كرده‌اند ، بنابراين ، آن بيعت درست نبوده و حكومت امام ، لااقل در نظر آنان مشروع نيست ، همانطور كه تعهدى - به دليل آن بيعت به قول آنها اجبارى - نسبت به اطاعت از خليفه ندارند . راه حلى كه مطرح كردند اين بود كه ، كار به آنچه در پايان حيات عمر مطرح شد يعنى « شورا » بازگردد . زمانى كه عايشه از طلحه و زبير وظيفهء خويش را پرسيد به او گفتند : تو به مردم بگو عثمان مظلوم كشته شده و بايد كار خلافت به شوراى ميان مسلمانان بازگردد يعنى وضعيتى كه عمر براى پس از خود ايجاد كرد . « 1 » مطرح شدن آن شورا كه طلحه و زبير نيز در آن بودند ، روزنهء اميدى براى خلافت آنان بود . وجود اين شورا سبب شده بود تا طلحه و زبير و حتى سعد وقاص ، گمان كنند كه براى خلافت اهليت كامل دارند . زبير در بحبوحهء جنگ جمل ، به امام على عليه السّلام گفت كه ما اهليت تو را براى خلافت بيش از خود نمىدانيم . « 2 » در اين ميان عايشه علاقه‌مند به بازگشت خلافت به بنى تيم بود . زمانى كه مخالفت بر ضد عثمان اوج گرفت ، عايشه براى انجام حج عازم مكه شده بود . در آنجا شنيد كه عثمان كشته شده و طلحه به جاى وى آمده است . عايشه بسيار خوش‌حال شده و به سوى مدينه به راه افتاد و تا منطقهء سرف آمد . در آنجا شنيد كه مردم با على عليه السّلام بيعت كرده‌اند . وى با شنيدن اين خبر از همانجا به مكه بازگشت و فرياد مظلوميت

--> ( 1 ) . انساب الاشراف ، ج 2 ، ص 223 . منبع عمدهء دربارهء جنگ جمل ، كتاب « الجمل » شيخ مفيد است كه او ، كتاب خود را از دهها منبعى كه در آن زمان در دسترس داشته فراهم كرده است . ما از اين كتاب و نيز آثار ديگرى كه پيش از آن تأليف شده ، بهره برده‌ايم . ( 2 ) . انساب الاشراف ، ج 2 ، ص 255